ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਮਾਮਲਾ: ਦਿੱਲੀ 'ਚ ED ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ, I-PAC ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਫਾਊਂਡਰ ਵੀਨੇਸ਼ ਚੰਦੇਲ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ (ED) ਨੇ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ ਕੰਪਨੀ I-PAC ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਫਾਊਂਡਰ ਵੀਨੇਸ਼ ਚੰਦੇਲ ਨੂੰ ਸੋਮਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਕਰੀਬ 7:45 ਵਜੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਕਾਨੂੰਨ PMLA ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਈਡੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਦਰਜ ਉਸ FIR ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾਧੜੀ, ਅਪਰਾਧਿਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼, ਫਰਜ਼ੀ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਈਡੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, I-PAC ਆਪਣੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਵੀਨੇਸ਼ ਚੰਦੇਲ, ਰਿਸ਼ੀ ਰਾਜ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕਮਾਈ (ਪ੍ਰੋਸੀਡਸ ਆਫ ਕ੍ਰਾਈਮ) ਪੈਦਾ ਕਰਨ, ਛੁਪਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਦਿਖਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ (Financial Transactions) ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਜਾਲ ਬੁਣਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਧਨ ਨੂੰ ਸਫੈਦ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵੀਨੇਸ਼ ਚੰਦੇਲ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਫਾਊਂਡਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਈਡੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦੇਲ ਖੁਦ ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਸਿਸਟਮ ਰਾਹੀਂ ਘੁਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਿੱਧੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੁਲਾਸਾ ਈਡੀ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਯਾਨੀ 'ਮੋਡਸ ਓਪਰੇਂਡੀ' ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਏਜੰਸੀ ਅਨੁਸਾਰ, I-PAC ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਲੈਂਦੀ ਸੀ—ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਚੈਨਲ (ਚੈੱਕ/ਆਨਲਾਈਨ) ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਕੈਸ਼ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਬੈਂਕਿੰਗ ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ।

ਈਡੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 50% 'ਚੈੱਕ' ਵਰਗੀਆਂ ਐਂਟਰੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਧਾ ਪੈਸਾ ਸਰਕਾਰੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਕੈਸ਼ ਵਿੱਚ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਫੰਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਡੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ I-PAC ਨੇ ਕਈ ਫਰਜ਼ੀ ਬਿੱਲ (ਬੋਗਸ ਇਨਵੌਇਸ) ਬਣਾਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਪੈਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਦਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਰਵਿਸ ਜਾਂ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਈ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਰਜ਼ੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਰਾਹੀਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਕਮਾਈ ਵਜੋਂ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਐਂਟਰੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਫ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ I-PAC ਇੱਕ 'ਕੰਡਿਊਟ' (ਮਾਧਿਅਮ) ਬਣ ਕੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਘੁਮਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਈਡੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪੂਰੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹਵਾਲਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੈਸ਼ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਚੈਨਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

PMLA ਦੇ ਤਹਿਤ ਦਰਜ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ I-PAC ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਹਵਾਲਾ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਦੋਹਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਈ ਸੀ—ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਚੈਨਲ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਅਸਲ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਛੁਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਮਦਨ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਈਡੀ ਨੇ ਵੀਨੇਸ਼ ਚੰਦੇਲ 'ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੌਰਾਨ ਝੂਠੇ ਅਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਸ਼ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਕਾਊਂਟਸ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਈਮੇਲ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਡਾਟਾ ਵੀ ਡਿਲੀਟ ਕਰਵਾਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਬੂਤ ਮਿਟਾਏ ਜਾ ਸਕਣ।